آيه بدان شهادت ميدهد . و اما آيه ( قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّه ، إِنَّ اللَّه يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً ، إِنَّه هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ، وَأَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ ) ، « 1 » تا آخر آيات بعدش ، هر چند كه نهى از نوميدى از رحمت تشريعى خداست ، بقرينه جمله ( أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ ) ، كه بروشنى مىفهماند قنوط و نوميدى در آيه راجع برحمت تشريعى ، و از جهت معصيت است ، و به همين جهت خداى سبحان وعده آمرزش گناهان را بطور عموم ، و بدون استثناء آورد . و لكن دنبال آيه جمله : ( وَأَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ ، و جملات بعدى ) را آورده كه به توبه و اسلام و عمل به پيروى امر مىكند ، و مىفهماند كه منظور آيه اين است كه بنده اى كه به خود ستم كرده ، نبايد از رحمت خدا نوميد شود ، ما دام كه ميتواند توبه كند ، و اسلام آورد ، و عمل صالح كند ، از اين راه هاى نجات استفاده كند . پس در آيه نامبرده رحمت خدا مقيد بقيود نامبرده شد ، و مردم را امر مىكند كه به اين رحمت مقيد خدا ، دست بياويزند ، و خود را نجات دهند ، و معلوم است كه اميد رحمت مقيد مانند اميد رحمت مطلق و عام نيست ، و آن رحمتى كه خدا به پيامبرش وعده داده ، رحمت عمومى و مطلق است ، چون آن جناب را ( رحمة للعالمين ) خوانده ، و اين وعده مطلق را در آيه : ( وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى ) ، به پيامبر گراميش داده ، تا او را دلخوش و شادمان كند . توضيح اينكه آيه شريفه در مقام منت نهادن است ، و در آن وعده اى است خاص برسولخدا ( ص ) ، و در سراسر قرآن ، خداى سبحان احدى از خلايق خود را هرگز چنين وعده اى نداده ، و در اين وعده اعطاء خود را به هيچ قيدى مقيد نكرده ، وعده اعطايى است مطلق ، البته وعده اى نظير اين به دسته اى از بندگان خود داده ، كه در بهشت بانها بدهد ، و فرموده : ( لَهُمْ ما يَشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ، ايشان نزد پروردگار خود در بهشت هر چه بخواهند دارند ) « 2 » و نيز فرموده : ( لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها ، وَلَدَيْنا مَزِيدٌ ، ايشان در بهشت هر چه بخواهند دارند ، و نزد ما بيش از آن هم هست ) « 3 » ، كه مىرساند آن دسته نامبرده در بهشت چيزهايى ما فوق خواست خود دارند . و معلومست كه مشيت و خواست به هر خيرى و سعادتى تعلق مىگيرد ، كه بخاطر انسان خطور بكند ، معلوم مىشود در بهشت از خير و سعادت چيزهايى هست كه بر قلب هيچ بشرى خطور نميكند ، هم چنان كه فرمود : ( فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ ، هيچ كس نميداند كه چه چيزها كه مايه خوشنودى آنان است ، بر ايشان ذخيره كرده‌اند ) « 4 » .

--> 1 - سوره زمر آيه 54 2 - سوره شورى آيه 22 3 - سوره ق آيه 35 4 - سوره سجده آيه 17